Σώπαινα υπομονετικά.

Χρόνια περίμενα συνειδητά

να κατακάτσει ο κουρνιαχτός,

να διαλυθεί η αχλή του μύθου,

ν’ αδυνατίσουν τ’ αλυχτήματα,

ν’ αποδυναμωθούν  οι ψίθυροι.

Όλα να παρασυρθούν σαν τα ξερόφυλλα απ’ τις ριπές του νοεμβριάτικου αγέρα.

Τώρα ήρθε η ώρα να λυθεί η σιωπή

Ο όρκος να αναιρεθεί

κι ο λόγος ν’ ακουστεί με τη φωνή των άλλων που λέει :

«…Γιατί γράφω; Για ποιόν γράφω..; Για μένα; Αλλά εγώ είμαι εδώ. Δε χρειάζεται να τα διαβάσω, γιατί τα ζω. Γράφω για τον ιστορικό του μέλλοντος που θα ψάχνει για στοιχεία, προκειμένου να καταλήξει σε αντικειμενικά συμπεράσματα για την «εξέγερση του Πολυτεχνείου»; Γράφω, μήπως, για τα αγέννητα παιδιά μου που, κάποτε, διαβάζοντας τις αράδες αυτές, θα νιώσουν (ποιος ξέρει άραγε τι) για μένα (τον πατέρα τους…!); ΄η γράφω για το αναγνωστικό κοινό που ίσως κάποτε διαβάσει αυτές τις αράδες μου, δημοσιευμένες σε κάποιο λογοτεχνικό περιοδικό; (μπράβο και λογοτέχνης ο δικός σου!!).

Πάντως για όποιο λόγο κι αν γράφω.., σίγουρα δεν είναι για καλό…Πάντα στο γράψιμο αυτού του είδους, υπάρχει η ιδιοτέλεια! ΄Έστω και υποσυνείδητα, έστω και καμουφλαρισμένα, πάντα υπάρχει η πρόθεση να διαβαστούν από κάποιους άλλους, αυτά που τώρα γράφονται αυτόματα σχεδόν και βιωματικά. Έστω κι αν ειλικρινά δε σκέφτομαι ποτέ μου κάτι τέτοιο, έστω κι αν είμαι αποφασισμένος να τα σκίσω μόλις φτάσω στο τέλος της σελίδας αυτής, όμως ο Baudelaire καλά μου το ’μαθε :

«Hypocrite lecteur! Mon ami, mon frère! ».

Αυτό ταιριάζει απόλυτα στην περίπτωσή μου!

Γράφω για να διπλασιάσω την ένταση των όσων ζω, για να αποτυπώσω τις εμπειρίες μου, για να συνειδητοποιήσω τις στιγμές αυτές. Γιατί, ότι και να’ ναι, το νιώθω καλά, πως είναι μοναδικό. Κι έτσι καλαμαράς καθώς είμαι, κάνω το δικό μου χρέος, όπως αυτό που έκανε ο Σολωμός από τη Ζάκυνθο. ΄Όμως, εγώ είμαι μέσα στη φωτιά, ζω τα γεγονότα. Τα βλέπω, τα μυρίζω, τα υφίσταμαι….και τα καταγράφω. Αυτή είναι η διαστροφή μου. Οι άλλοι μετά από την υπερένταση, το ρίχνουν κάπου αλλού…για να ξεσπάσουν. Εγώ, αυτές τις στιγμές της απόλυτης μοναξιάς, αφού φώναξα, αφού έτρεξα, αφού συμμετείχα σ’ όλες τις δραστηριότητες της μέρας, έχω κλειστεί εδώ στον εαυτό μου για να  νιώσω την ελευθερία μου, για να απολαύσω τη μοναξιά μου και γράφω.

 Γράφω για τον πληγωμένο που μόλις πριν από λίγο μετέφεραν χτυπημένο από σφαίρα (καουτσούκ θαρρώ πως τις λένε, ή κάπως έτσι, που πληγώνουν, αλλά δε σκοτώνουν), στο πόδι. Αιμόφυρτος, ούρλιαζε από τον πόνο, ενώ οι άλλοι βρίζοντας και απειλώντας τους φασίστες, με σφιγμένα δόντια του έδιναν κουράγιο, πηγαίνοντάς τον στο πρόχειρο ιατρείο που έχουν κάπου στήσει, προφανώς με φοιτητές ιατρικής σε πρακτική εξάσκηση και φάρμακα απ’ αυτά που και’ γω το πρωί κρατώντας ένα μεγάλο πανό στη Στουρνάρη και φωνάζοντας, καλούσα τους περαστικούς να μας φέρουν. Να που και η δική μου συμμετοχή είναι αξιόλογη!(Ειρωνικά, αυτοσαρκαστικά). Να που ο ρόλος μου στην εξέγερση, καθοριστικός…!!

Γράφω για τα επαναστατικά τραγούδια που βουίζουν στ’ αυτιά μου, μπερδεύοντας αν είναι αίσθηση ή παραίσθηση. ΄Όλο το επαναστατικό ρεπερτόριο από τα χρόνια της κομμούνας, την οκτωβριανή επανάσταση, τον ισπανικό εμφύλιο, τα αντάρτικα του ΕΛΑΣ, τα καινούρια του Θεοδωράκη, όλα μας εμπνέουν και μας δίνουν κουράγιο ν’ αντέξουμε…

Γράφω για τον ενθουσιασμό και το πάθος, την αγωνιστικότητα και την αποφασιστικότητα όλων να φτάσουμε μέχρι το τέλος, μέχρι το θάνατο, αν χρειαστεί, για να έχουμε, για να έχουν αυτοί οι φτωχοί μικροαστοί, τη δυνατότητα να περπατούν ελεύθεροι τα βράδια, να ακούνε τη μουσική που θέλουν, να λένε ότι θέλουν, χωρίς το φόβο του ασφαλίτη, χωρίς την τρομοκρατία του χωροφύλακα, χωρίς τη βία και τον εκβιασμό της ΕΣΑ.

Γράφω για τα σφυρίγματα και τις φωνές των παιδιών που κρεμασμένα στα κάγκελα, κραυγάζουν ΨΩΜΙ-ΠΑΙΔΕΙΑ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, αψηφώντας αν θα τους δουν, θα τους φωτογραφήσουν και ίσως μετά από λίγες μέρες θα’ρθει ένα χαρτί στο σπίτι τους να περάσουν από την Αστυνομική Διεύθυνση Αθηνών «δι υπόθεσίν τους».

Γράφω για τη συνειδητή απερισκεψία, για τη θαρραλέα άγνοια, όλων, ή σχεδόν όλων όσοι βρισκόμαστε κλεισμένοι εδώ, σ’ αυτό το χώρο, αποφασισμένοι να φτάσουμε μέχρι τέλους. Για τα στρατιωτικά ΡΕΟ που μαρσάρουν ώρες στην Τοσίτσα για εκφοβισμό, γεμίζοντας την ατμόσφαιρα πυκνούς καπνούς από  τις εξατμίσεις τους και για τους ασφαλίτες που γυρνάνε έξω από τα κάγκελα βρίζοντας και απειλώντας…Για το Μιχάλη που κρεμασμένος σχεδόν στην πύλη της Πατησίων φωνάζει συνθήματα και ζητεί τη συμπαράσταση του λαού. Για τα ανθρωπάκια που περνάνε φοβισμένα κουνώντας (οι περισσότεροι) αποδοκιμαστικά το κεφάλι τους και τρέχουν να λουφάξουν  στις φωλίτσες τους, μακριά απ’ το κακό που νιώθουν ότι πλησιάζει.

Γράφω για μένα που είμαι’ δω έτοιμος και αποφασισμένος. Το ξέρω ότι μπορεί να σκοτωθώ. Δε με νοιάζει. Είμαι σίγουρος για τον εαυτό μου. Δε μου έδωσε κανείς γραμμή, δεν ανήκουν σε καμιά παράταξη. Ο αγώνας μου είναι μοναχικός. Εγώ και η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. Αν ίσως και πεθάνω, μπορεί να πουν «εδώ κείτεται ένας ΗΡΩΑΣ», που σκοτώθηκε για την ελευθερία. Ναι, σίγουρα, ίσως και να’ ναι έτσι. Αυτοί όμως θα αγνοούν για ποια ελευθερία κάνουν λόγο κι ο καθένας θα μιλά για τη δική του, αυτή που τον συμφέρει καλύτερα, αυτή που του ταιριάζει περισσότερο…(μικρή διακοπή…)…΄Όπως και να ’χει όμως, ναι, είναι το ίδιο κίνητρο που μ’ έφερε και μένα εδώ, μαζί με εκατοντάδες, με χιλιάδες άλλους νέους φοιτητές, που όλοι μαζί ξεκινήσαμε πριν από καιρό τις πρώτες κινητοποιήσεις και τα συλλαλητήρια, το κλείσιμο της Νομικής, με μόνο σκοπό να φύγει η δικτατορία, να αποκαταστήσουμε την ελευθερία και τη δημοκρατία σ’ αυτό τον τόπο…»

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………

«…Ποιος είναι ΗΡΩΑΣ; Τι σημαίνει ηρωισμός; Ακούμε να μας μιλούν για κάποιους που πριν από μερικά ή πριν από εκατοντάδες χρόνια, θυσίασαν τον εαυτό τους για κάποιο ιδανικό, για την πατρίδα, την ελευθερία… Τους θαυμάζουμε, τους επαινούμε! Και καλά κάνουμε! ΄Όμως ο ηρωισμός, τώρα καλά το νιώθω, δεν  είναι κληρονομική ιδιότητα εγγεγραμμένη στο D.N.A. του ατόμου. Δεν εξαρτάται από τη σωματική του διάπλαση, ούτε το πνευματικό του επίπεδο. Είναι διάθεση της ψυχής, είναι δημιούργημα της στιγμής, όσο απλό και απομυθοποιημένο κι αν αυτό ακούγεται. Να.., τώρα, εδώ, εμείς… όλοι είμαστε εδώ κλεισμένοι, είμαστε «δυνάμει» ήρωες, αφού το κακό μπορεί να συμβεί από τη μια στιγμή στην άλλη και να μας βρει. Πριν από ένα μήνα όμως, τι λέω.., πριν από λίγες μέρες, κανένας δεν είχε κατά νου να κάνει κάτι το «ηρωικό», να οδηγηθεί σε πράξεις ηρωισμού. Και ίσως μετά από μια βδομάδα επίσης. Τώρα όμως, εδώ, αυτή τη στιγμή, θα μπορούσαμε όλοι να δώσουμε τον εαυτό μας γι’ αυτό που πιστεύουμε, για το ιδανικό μας, άσχετα με το αν είναι ή δεν είναι ηρωισμός. Για μας εδώ, είναι η ζωή. Για τους άλλους, ύστερα, ας είναι ό,τι θέλει…»

…………………………………………………………………………………………………………………………………………

«…οι σφαίρες πέφτουν σαν το χαλάζι! Να.., μόλις τώρα δυο τρεις χτύπησαν πάνω από το κεφάλι μου στα μάρμαρα της κεντρικής σκάλας. Κάθομαι σταυροπόδι στο γρασίδι και γράφω πάλι. Ευτυχώς οι πυροβολισμοί από την πλευρά του Μουσείου δεν με πειράζουν. Καλύπτομαι γιατί αυτοί που πυροβολούν από απέναντι βρίσκονται σε ψηλότερο επίπεδο. ΄Έτσι οι σφαίρες τους σκάζουν πάνω απ’ το κεφάλι μου. ΄Έχει πλάκα… Οι πόρτες έχουν κλείσει για τα καλά. Κανείς πια δεν μπορεί να μπει ή να βγει. Τα πράματα που μέχρι χτες ήταν πιο μαλακά, αγρίεψαν. ΄Όλοι νόμιζαν ότι το κλείσιμο θα τέλειωνε σήμερα, όπως αυτό της Νομικής. Το παιχνίδι όμως χόντρυνε. Ο κόσμος άρχισε να το παίρνει στα ζεστά και να μας συμπαραστέκεται ενεργά. Χιλιάδες διαδηλωτές βρίσκονται στην Πατησίων. Οι οικοδόμοι έχουν εξεγερθεί. Από τα Μέγαρα έχουν έρθει διαδηλωτές επίσης. Γίνεται χαμός μέσα κι έξω. Ο ραδιοφωνικός  σταθμός καλεί συνέχεια τον κόσμο σε εξέγερση. Το απόγεμα μοίραζα φέιγ-βολάν με τη συχνότητά του για να τον ακούνε. Φαίνεται ότι η κατάσταση αρχίζει να τους ξεφεύγει από τα χέρια. Ο φόβος που μέχρι χτες ήταν χαραγμένος στα πρόσωπα των ανθρώπων, σήμερα θαρρείς  έφυγε. Μια δύναμη και μια αποφασιστικότητα διαγράφεται. ΄Όλοι είναι συνεπαρμένοι. Φαίνεται ότι οι μέρες της Χούντας πράγματι τέλειωσαν. Η παρέα μου λιγόστεψε. Οι πιο πολλοί με διάφορες προφάσεις λακίσανε. Κάποιοι άλλοι, φρόντισαν να εξαργυρώσουν τις μετοχές της εδώ παρουσίας τους, με το να μετάσχουν σε επιτροπές και όργανα. Τα βαριέμαι και τα σιχαίνομαι όλα. Τις ατέλειωτες συνελεύσεις, τα κούφια λόγια, τις προαποφασισμένες θέσεις, τα σικέ ψηφίσματα που υποστηρίζουν τις γνωστές απ’ τα πριν γραμμές του κόμματος που ο καθένας υποστηρίζει. Δεν ανήκω πουθενά, δε θέλω. Αρνήθηκα την ένταξη, κάθε είδους, αν και μου ζητήθηκε, μου προτάθηκε. Το ξέρω, ότι οι πολλοί προστατεύονται πιο εύκολα απ’ τον ένα. Προτιμώ όμως το μοναχικό δρόμο. Δε φοβάμαι τίποτα, δεν ελπίζω τίποτα, είμαι λεύτερος; Δεν ξέρω. Το φάντασμα της ελευθερίας με καταδιώκει. Αν δεν ήταν η δικτατορία, αν ήταν διαφορετικές συνθήκες, θα παρέμενα, είμαι σίγουρος, έξω από κάθε πολιτική δραστηριότητα. Τώρα όμως δεν μπορώ. Είναι κάτι πιο δυνατό από μένα που με συμπαρασέρνει στη δίνη του. Που με κάνει ν’ αγωνίζομαι γι αυτό. Είναι μήπως αυτό που λένε «ιδανικό»; Μπα…(ειρωνικά) δεν το φαντάζομαι. Χτες το πρωί πήγα για λίγο σπίτι. Πήρα ένα υπνόσακο, ένα φουσκωτό μαξιλαράκι και κάποια βιβλία. Είμαι σίγουρος ότι το κλείσιμο θα τραβήξει σε μάκρος.  Πρέπει λοιπόν να είμαι έτοιμος. Οι ομάδες περιφρούρησης τρέχουν από δω κι από’ κει όπου ακουστεί ότι δημιουργείται κάποιο πρόβλημα, κάποιος κίνδυνος απ’ έξω.  Βαστάνε ξύλα και λοστούς και νομίζουν ότι μ’ αυτά θα υπερασπιστούν την αυτονομία του ιδρύματος! Φτωχά παιδιά! Θα υπερασπιστούμε την αξιοπρέπειά μας να είμαστε άνθρωποι, θα καταξιώσουμε την ύπαρξή μας. Πρέπει όμως να ξέρουμε, ότι τα όπλα που κρατούν οι άλλοι απ’ έξω, στο τέλος θα νικήσουν…

΄Έχουμε κλείσει τις πόρτες, έχουμε ταμπουρωθεί καλά. Αδύνατο να μπουν μέσα. Τουλάχιστον όχι χωρίς να χυθεί αίμα…»

……………………………………………………………………………………………………………………………………………….

«…τα δακρυγόνα πέφτουν συνέχεια. Η ατμόσφαιρα έχει γίνει αποπνικτική. Καπνοί παντού. Τα μάτια όλων μας δακρυσμένα, πονάνε και είναι κατακόκκινα. Ο βήχας μας κόβει την αναπνοή. Κι όμως. Κανείς δε δείχνει φοβισμένος. ΄Όλοι μας νιώθουμε μια εσωτερική φλόγα να μας καίει, να μας δίνει ώθηση. Για πού; Δεν ξέρω. Η κατάσταση χειροτερεύει ώρα με την ώρα. Οι συνομιλίες που άρχισαν οι δικοί μας με το στρατό που μας έχει περικυκλώσει, ακόμα συνεχίζονται. Οι φωνές έχουν κοπάσει. Μια γενική βουβαμάρα επικρατεί. ΄Όλοι νιώθουμε ένταση και αγωνία για την επόμενη στιγμή. Θα μπουκάρουν; Από πού και πώς; Πώς θα τους αντιμετωπίσουμε…»

……………………………………………………………………………………………………………………………………………

«…Η ατμόσφαιρα είναι πολύ τεταμένη. Πολύς κόσμος έχει μαζευτεί στην κεντρική πύλη της Πατησίων. Κάθομαι στα σκαλιά της επιβλητικής εισόδου του κεντρικού κτιρίου, ακριβώς φάτσα. ΄Έχω πανοραμική θέα και γράφω, αυτόματα, συνειρμικά σχεδόν ό,τι αντιλαμβάνομαι. Τα παιδιά γεμάτα πάθος φωνάζουν συνθήματα. Απ’ έξω όμως τα πράματα έχουν αγριέψει! ΄Έχουν έρθει τανκς, στρατιωτικά οχήματα, φαντάροι, κλούβες, μπάτσοι. Είμαστε αληθινά περικυκλωμένοι. Κανείς δεν ξέρει ακριβώς τι γίνεται, ούτε τι θα γίνει. ΄Άλλοι φοβισμένοι κάθονται σκυθρωποί, άλλοι εξαγριωμένοι φωνάζουν απειλητικά, άλλοι προβληματισμένοι σχηματίζουν πηγαδάκια για να μάθουν νέα. Οι πληροφορίες είναι ασαφείς και συγκεχυμένες. Ακούγεται κάτι για πραξικόπημα, για τελεσίγραφο, για μπούκα. Δεν  ξέρω. Πάντως άμα γίνει κάτι τέτοιο θα θρηνήσουμε πολλά θύματα. ΄Έτσι όπως είναι τα πράματα μόνο σηκωτούς θα μας βγάλουν από’ δω. Η επιτροπή των δικών μας σκαρφαλωμένη πάνω στα κάγκελα κάνει διαπραγματεύσεις. Δεν ξέρω τι ακριβώς. Φαίνεται όμως ότι τα πράματα πάνε στραβά. Πίσω από την κεντρική πύλη βρίσκονται δυο-τρία αυτοκίνητα για να εμποδίσουν την είσοδο. Οι πλάγιες πόρτες είναι φρακαρισμένες με θρανία, ξύλα και άλλα αντικείμενα. Μόνο με τανκ θα  μπουν. Θα τολμήσουν όμως; Δεν το πιστεύω. Υπάρχει αγωνία και υπερένταση. Σκέφτομαι το σπίτι. Τι θα πουν οι δικοί μου αν με δουν κάπου στις ειδήσεις ζωντανό ή πεθαμένο. Δεν ξέρω. Δε  φοβάμαι. ΄Έχω ξεπεράσει το φόβο. Το παν είναι αυτό. ΄Υστέρα δε σε πιάνει τίποτα. Τις προάλλες είχαν πιάσει τον Μιχάλη. Τον πήγανε στην ασφάλεια για ανάκριση, αποτυπώματα, φωτογραφίες και τα σχετικά. Αυτός ήταν ξεψαρωμένος. Τους λέει «θέλετε μόνο en face, ή μια που με βγάζετε, να μου κάνετε και μια προφίλ!» Είχε πλάκα! Το λέει η καρδιά του. Κάπου εδώ τριγυρνά κραδαίνοντας ένα ξύλο και φωνάζοντας. Ο καθένας που βρίσκεται εδώ, έχει τα δικά του κίνητρα, τις δικές του αιτίες. ΄Όπως κι αν έχει όμως, η κοινή προσπάθεια, ο κοινός αγώνας, η κοινή μοίρα, είναι που μας ενώνει. ΄Όλοι, απ’ όποια σκοπιά κι αν το κάνει ο καθένας, αγωνιζόμαστε για την ελευθερία.

Το ξύλο, τα συνθήματα, τα δακρυγόνα, η εξέγερση, είναι στοιχεία που θ’ αξιολογηθούν κάποτε από άλλους. Αυτή τη στιγμή για μένα είναι η ίδια η ζωή που μετράει. Είμαι μέσα στα γεγονότα, τα ζω και τα αποτυπώνω στο κορμί με τις αισθήσεις μου. Κι αυτό είναι που αξίζει τον κόπο. Νιώθω πως ότι κι αν έχω κάνει μέχρι τώρα δεν έχει νόημα, δεν έχει αξία. ΄Όλη η μαρξιστική και αναρχική βιβλιοθήκη που έχω μελετήσει, όλη η φιλολογία και φιλοσοφία που έχω μάθει, όλες οι ατέλειωτες ώρες που πέρασα στα σπουδαστήρια, εδώ, τώρα, μ’ αυτό τον τρόπο βρίσκουν την καταξίωσή τους…»

…………………………………………………………………………………………………………………………………

«…η πόρτα πέφτει! Σωριάζεται με κρότο! Γίνεται πανζουρλισμός. Φωνές, κραυγές, ουρλιαχτά πόνου και φόβου. Ένα  τανκ εμφανίζεται. Οι ερπύστριες  του έχουν κάνει λιώμα  τ’ αυτοκίνητα που βρίσκονταν μπροστά στην πόρτα. Λιώμα και τα παιδιά που ήταν εκεί.

Η μπούκα του κανονιού του στρέφεται αργά πότε αριστερά και πότε δεξιά. ΄Όλοι τρέχουν πίσω να  σωθούν. Πανικός παντού. Πατείς με πατώ σε. Όλοι τρέχουν. Λοκατζήδες με αυτόματα μπαίνουν μέσα. Ακροβολίζονται. Απειλούν. Βρίζουν. Τα παιδιά τρέχουν να σωθούν. Άλλοι προς την  Καλών Τεχνών και άλλοι προς τα πίσω  κτίρια. ΄Άλλοι ανεβαίνουν τρέχοντας τα σκαλιά προς τα πάνω, να οχυρωθούν στο κεντρικό κτίριο. Κάθομαι στη γωνία στο πλατύσκαλο. Γράφω ίσως τις τελευταίες μου αράδες. Μέχρι πότε; Δεν ξέρω. Θα πρέπει να σταματήσω. Να κρύψω το χειρόγραφο. ΄Έρχονται προς τα μένα.

Ζήτω η Ελευθε….»